http://www.fmtvdx.eu
 
 

FM DX, de actieve zoektocht naar verre radio zenders ! ''inprogress''
 
   FM List / RDS E-Skip
  2004-2018
     
ALB AlbaniŽ
ALG Algerije
AND Andorra
BIH BosniŽ Herzeg.
BLR Witrusland
BUL Bulgarije
CZE TsjechiŽ
E Spanje
EST Estland
F Frankrijk
FIN Finland
GIB Gibraltar
GRC Griekenland
HNG Hongarije
HRV KroatiŽ
I ItaliŽ
IRL Ierland
ISL IJsland
LBY Libya
LVA Letland
LTU Litouwen
MDA Moldavie
MKD MacedoniŽ
MLT Malta
MNE Montenegro
MRC Marrokko
NOR Noorwegen
POL Polen
POR Portugal
ROU RoemeniŽ
RUS Rusland
S Zweden
SRB ServiŽ
SVN SloveniŽ
SVK Slowakije
TUN TunesiŽ
TUR Turkije
UKR Oekraine
     
   
  FM List / RDS Tropo
  2018  
     
BEL BelgiŽ
D Duitsland
DNK Denemarken
F Frankrijk
G Engeland
HOL Nederland
LUX Luxemburg
NOR Noorwegen
POL Polen
SUI Zwitserland
     
   


Real time VHF - propagation map

 


Tropospheric Ducting Forecasts

 

Sporadic-E clouds location and estimated MUF real time map - EU
Sporadic-E clouds location MUF

 

 

 

 

 

Heel veel FM-DX'ers zullen dit herkennen: je bent een verwoed Shortwave-DX'er en in een aantal bulletins zie je ontvangsten van verre stations op de FM-band. Kan dit wel? Hoe is het mogelijk dat je in Midden Europa stations uit Spanje in stereo en met RDS op je autoradio hoort? Het intrigeert je en voor je het weet heb je je eerste FM-antenne. De portable of een oude tuner worden aan de antenne gekoppeld en het FM-feest kan beginnen.

Na het verwerken van de nodige literatuur weet je dat ontvangst van verre stations via tropo (temperatuursinversie) en Sporadic E (weerkaatsing tegen geÔoniseerde lagen) mogelijk is. Al snel worden afstanden tot meer dan 2000 km overbrugd. Het is niet ongewoon om in West-Europa stations uit Spanje, Marokko, Finland en nog zoveel andere landen te horen.

Sporadic- E, kortweg ES, is een van de fascinerendste verschijnselen in de 6- en 2- meterband. onder het begrip es verstaat men grotere of kleinere geioniseerde wolken, die zich op een hoogte tussen de 90 en 110 kilometer in de nabijheid van de E-laag vormen. de graad van ionisering kan van tijd tot tijd zo groot worden, dat frequenties tot 50 MHz, in extreme gevallen zelfs tot hoger dan 200 MHz gereflecteerd worden. daarbij zijn afstanden tot maximaal 2500 km te overbruggen. in enkele gevallen zijn op 144 MHz zelfs verbindingen over meer dan 4000 km gemaakt. omdat de reflectie vrijwel zonder verstrooiingsverlies gebeurt, kan er met 10 watt vermogen een rapport rond S-9 genoteerd worden. de signalen zijn daarbij helemaal schoon.

Helaas zijn es-openingen slechts met een geringe nauwkeurigheid te voorspellen. ze komen en verdwijnen net zo geheimzinnig als de clown uit stephen kings thriller ,,ES''. ze ontstaan quasi-toevallig, dus sporadisch, vandaar de naam E-Sporadisch. de tijdsduur van zulke openingen ligt in de 2-m band van enkele minuten tot een kwartier of langer en kan met intervallen over een hele namiddag verspreid in de tijd waargenomen worden. op 50 MHz is een veel kleinere ioniserings-graad benodigd voor reflexties, vandaar dat ze op 6 meter vaker, sterker en langduriger zijn waar te nemen.

Bepaalde zaken vallen op bij ES:

Het is een typisch propagatie verschijnsel van het zomerhalfjaar, omdat 99 procent van alle 144 MHz ES-verbindingen zich afspeelt tussen mei en september. de eerste es-openingen worden meestal geregistreerd in de tweede helft van mei , de laatste eind augustus. de grootste kans op es bestaat in de maanden juni en juli. omdat in die periode ook diverse meteorietzwermen langs de aarde komen ( de aritiden, de c-perseiden, juni-lyriden en de aquiriden ), wordt een samenhang tussen es en meteorietzwermen niet als toevallig beschouwd, daarnaast wordt er ook een zeker verband met zonnige weersomstandigheden aangenomen.

Sporadische e-wolken zijn een lokaal en toevallig optredende samen/klontering van elektronen concentraties. de metaalionen, meestal bestaande uit ijzer en magnesium, die door meteorietdeeltjes, welke in de atmosfeer terecht komen, versterken en stabiliseren deze concentratie. de verticale uitbreiding van de reflectielaag kan oplopen tot 5 km, de horizontale verspreiding van zo'n es-wolk loopt uiteen van 10 tot 100 km.

Meer informatie over TV DX en Propagatie vormen Klik dan Hier

Sporadische E wolk


Wat heb je nodig om te FM-DX'en? Uiteraard een goede richtantenne, liefst met 5 of meer elementen zodat je een goede richtingsgevoeligheid krijgt. De tuner kan best een gewone, commerciŽle tuner zijn. De middenfrequent filters kunnen aangepast worden zodat de selectiviteit nog beter wordt. De meeste tuners kunnen ook RDS uitlezen en dat is natuurlijk een hele hulp bij het identificeren van stations.

Met de nodige aanpassingen aan de tuner en de juiste software kan de computer nog meer RDS-data uit het signaal puren. Moet je meteen al die nieuwe spullen aanschaffen om te FM-DX'en? Beslist niet. Met een gewone tuner, een autoradio kan je al heel veel ongewoons horen. In het verleden hebben FM-DX'ers stations uit heel Europa gehoord op hun autoradio. Je volgende taak is het grondig leren kennen van de locale FM-band. Als je die eenmaal perfect kent, dan ruik je het meteen als er wat aan de hand is. Daarna moet je het weer in de gaten houden, weerkaarten controleren en contact houden met andere FM-DX'ers. Met de weerkaarten zie je de condities aankomen en als je met velen de band in de gaten houdt, dan zal je weinig actie missen.

2012 - FM Vertikaal en Horizontaal

 


Pioneer FM-AM Digital-Synthesizer Tuner F-504RDS

Wat is er zo plezierig aan het FM-DX'en? Vraag dit aan de liefhebbers van SW- of MW-DX en dan zal je hetzelfde antwoord krijgen. Er gaat niets boven het genot van toch te kunnen horen wat eigenlijk niet kan gehoord worden. Het is gewoon magisch om ineens uit je boxen een ver station te kunnen opvangen. Op je computerscherm verschijnt er pardoes RDS-data van een station dat eigenlijk bedoeld is voor vakantiegangers op de Balearen. Wat kan een mens nog meer verlangen: een knusse avond, een drankje in de hand en een DX-station dat je luisterhoek binnenkomt.

Als je op zoek bent naar geweldige DX-ervaringen, contacten met andere enthousiastelingen via telefoon en internet, uren plezier aan het opstellen van antennes en het bijstellen van computerprogramma's, dan moet je je eens begeven in de wondere wereld van FM-DX. Het loont beslist de moeite.

Hieronder een Sporadische E ontvangst in Nederland, waarbij je kunt kijkwen en luisteren naar een lange afstand ontvangst. De radiozenders zenden uit op FM 90.1 MHz KASRKIAR en op 88.3 MHz MSALLATA, met RDS. Dit alles vanuit Tripoli, LibiŽ.. over een afstand van meer dan 2300 kilometer....

 

Sporadische E, ontvangsten uit

   1  ALB  AlbaniŽ
   2  AND  Andorra
   3  BUL  Bulgarije
   4  BLR  Wit Rusland
   5  BIH  BosniŽ Herzegovina
   6  CZE  TsjechiŽ
   7  E  Spanje
   8  EST  Estland
   9  F  Frankrijk
 10  FIN  Finland
 11  GRC  Griekenland
 12  HNG  Hongarije
 13  HRV  KroatiŽ
 14  I  ItaliŽ
 15  IRL  Ierland
 16  ISL  IJsland
 17  LBY  LibiŽ
 18  LVA  Letland
 19

 LTU

 Litouwen

 20  MDA   MoldaviŽ
 21  MKD  MacedoniŽ
 22 MLT Malta
 23  MRC   Marokko
 24

 NOR

 Noorwegen

 25  POL  Polen
 26  POR  Portugal
 27  ROU  RoemeniŽ
 28  RUS  Rusland
 29  SRB  ServiŽ
 30  S  Zweden
 31

 SVK

 Slowakije

 32  SVN  SloveniŽ
 33

 TUN

 TunesiŽ

 34

 TUR

 Turkije
 35

 URK

 Oekraine

Kanaalindeling

De FM-band is ook onderverdeeld in kanaalnummers. In de onderstaande tabel is de draaggolffrequentie (middenfrequentie) gekoppeld aan een kanaalnummer. Elk kanaalnummer komt overeen met een frequentie die een veelvoud is van 300 kHz. Op oude radio's worden deze kanaalnummers vaak op de afstemschaal vermeld. Tegenwoordig worden deze kanaalnummers nauwelijks meer toegepast, in plaats daarvan wordt de frequentie (in MHz) gepubliceerd. Een zender heeft tegenwoordig niet altijd een frequentie die een veelvoud is van 300 kHz.

Aan FM-uitzendingen kan digitale informatie meegeleverd worden in het RDS signaal. RDS levert 1187,5 bits per seconde, en is daarmee alleen geschikt voor tekst.

kanaal frequentie   kanaal frequentie   kanaal frequentie   kanaal frequentie
1 87,3 MHz 19 92,7 MHz 37 98,1 MHz 55 103,5 MHz
2 87,6 MHz 20 93,0 MHz 38 98,4 MHz 56 103,8 MHz
3 87,9 MHz 21 93,3 MHz 39 98,7 MHz 57 104,1 MHz
4 88,2 MHz 22 93,6 MHz 40 99,0 MHz 58 104,4 MHz
5 88,5 MHz 23 93,9 MHz 41 99,3 MHz 59 104,7 MHz
6 88,8 MHz 24 94,2 MHz 42 99,6 MHz 60 105,0 MHz
7 89,1 MHz 25 94,5 MHz 43 99,9 MHz 61 105,3 MHz
8 89,4 MHz 26 94,8 MHz 44 100,2 MHz 62 105,6 MHz
9 89,7 MHz 27 95,1 MHz 45 100,5 MHz 63 105,9 MHz
10 90,0 MHz 28 95,4 MHz 46 100,8 MHz 64 106,2 MHz
11 90,3 MHz 29 95,7 MHz 47 101,1 MHz 65 106,5 MHz
12 90,6 MHz 30 96,0 MHz 48 101,4 MHz 66 106,8 MHz
13 90,9 MHz 31 96,3 MHz 49 101,7 MHz 67 107,1 MHz
14 91,2 MHz 32 96,6 MHz 50 102,0 MHz 68 107,4 MHz
15 91,5 MHz 33 96,9 MHz 51 102,3 MHz 69 107,7 MHz
16 91,8 MHz 34 97,2 MHz 52 102,6 MHz 70 108,0 MHz
17 92,1 MHz 35 97,5 MHz 53 102,9 MHz    
18 92,4 MHz 36 97,8 MHz 54 103,2 MHz    

RDS (Radio Data System) signaal

       

Het Radio Data Systeem of RDS is een communicatiestandaard van de European Broadcasting Union, waarmee digitale informatie wordt meegestuurd met een conventioneel FM-radiosignaal, onmerkbaar voor de luisteraar. In dit RDS-signaal zitten bijvoorbeeld de naam van het station, de frequenties, en het soort programma.

De volgende services kunnen worden meegestuurd met het RDS-signaal.
 

AF (alternative frequencies)

Dit systeem zorgt ervoor dat wanneer een radiozender te zwak wordt doordat het signaal te ver van de zendmast wordt opgevraagd, er automatisch een sterke frequentie opgevraagd wordt.

CT (clock time)

Dit zorgt voor de synchronisatie van een klok.

EON (enhanced other networks)

Laat de ontvanger naar andere netwerken of zenders luisteren voor verkeersinformatie, en automatisch hierop afstemmen

PI (programme identification)

Dit is een tekst die informatie over het huidige programma weergeeft.

PS (programme service)

Dit is een naam van acht tekens die de naam van de zender omschrijft. Vaak slaan radio's deze ook direct op in het geheugen.

PTY (programme type)

Dit geeft het genre aan van het programma wat wordt uitgezonden. Dit kan bijvoorbeeld pop, rock, of classic zijn.

RT (radio text)

Met deze functionaliteit kan een radiozender een vrije tekst van 64 karakters meesturen. Dit kan statisch (slogan van station, bijvoorbeeld) of dynamisch zijn (uitvoerder en titel van het huidig spelend nummer, bijvoorbeeld).

RT+ (radio text plus)

RT+ is ontwikkeld om de luisteraar extra informatie te geven vanuit de radio text. De ontvanger kan in de RT+ direct bepaalde onderdelen uit de radio text plaatsen, zoals de titel en artiest van een huidig spelend nummer.

TA, TP (traffic announcement, traffic programme)

De ontvanger kan ingesteld worden om te luisteren naar verkeersinformatie. TP geeft aan dat de bewuste zender verkeersinformatie uitgeeft, terwijl TA aangeeft dat er momenteel verkeersinformatie bezig is (en dan kan bijvoorbeeld de cd onderbroken worden).

Hieronder zie je een paar voorbeelden van PS (programme service) namen van max 8 tekens die de naam van de zender omschrijft. Voor meer RDS foto's bekijk dan mijn, FM List / RDS E-Skip

RDS: Foto's uit TunesiŽ:


(TUN) Skhira:2111 km, 1kW

RDS: Foto's uit Marokko:


(MRC) Oujda/Meghrez: 2140 km, 12kW

RDS: Foto's uit Griekenland:


(GRC)
Rethymno/Spathi (Creta) 2443 km, 4kW

AUDIO: Sporadische E laag reflectie (afbuiging) FM DX

 

Malta (MLT)
 
 
PLAY 1
 
 
 
ONE Radio 92.7 MHz
Location: Għargħur / Fidiel Zarb Street, 8 kW, 2018 km, 07-06-2007
 
 
PLAY 2
 
 
 
Radju Malta, 93.7 MHz
Location: Għargħur / Fidiel Zarb Street, 8 kW, 2018 km, 07-06-2007


 


Troposferische FM DX

Hierboven de normale propagatie

FM radiosignalen propageren, zeg maar reizen, normaliter door de troposfeer in een iets gebogen lijn. Als resultaat van het buigen zijn FM radiogolven in staat om iets verder te reiken dan de optische horizon. Het punt waar de radiogolf uiteindelijk de grond raakt noemen we de radio-horizon. Achter de radiohorizon zal goede ontvangst moeilijker worden; de sterkte van het signaal neemt achter de radiohorizon onder normale omstandigheden snel af. Overige, opwaartse signalen gaan letterlijk verloren in de ruimte.

Het buigen van een radiogolf wordt veroorzaakt door breking van deze golf en de mate waarin dit gebeurt wordt de brekingsindex van de troposfeer genoemd. De brekingsindex is afhankelijk van de temperatuur en de luchtvochtigheid. In een normale atmosfeer zullen de temperatuur en luchtvochtigheid afnemen en dat produceert een gestage verlaging van de brekingsindex. Onder deze stabiele condities is het mogelijk de radiohorizon redelijk gemakkelijk te berekenen.

 



Uitzonderlijke propagatie via breking door een laag koude lucht.

In het geval van een temperatuurinversie zal de brekingsindex echter dramatisch wijzigen en zullen signalen veel verder kunnen reiken. In figuur 5 is een voorbeeld te zien waarbij een in de lucht weerkaatst signaal, dat normaliter verloren gaat, wel tot ver achter de radiohorizon komt. Deze vorm van propagatie wordt vaak een troposferische opening genoemd. De luisteraar ervaart dit als storing in zijn favoriete programma, ruis, gefluit. Soms ontvangt hij zelfs een geheel ander station. De luisteraar zal mogelijk op zoek gaan naar een beter te ontvangen station of zijn/haar favoriete omroep bellen met een klacht.

Onderscheid tussen een normale stabiele situatie en naar de situatie waarbij de storing zeer hoog is (troposferisch) In figuur 6 zien we de mogelijke worst case variatie in dekking van een zender onder invloed van troposferische omstandigheden. Deze vermindering van het bereik met gelijke kwaliteit komt gelukkig minder dan 1% van de tijd voor. In het weggevallen gebied bestaat tijdens dergelijke tropo-omstandighedenmogelijk wel ontvangst, maar met een verminderde stereokwaliteit. Mono ontvangst is vaak nog wel mogelijk.


Hieronder een paar voorbeelden van PS (programme service) namen van max 8 tekens die de naam van de zender omschrijft.
Voor meer RDS foto's bekijk dan mijn, FM List / RDS / Tropo !


(G) Keelylang Hill: 865 km, 41 kW


(D) Scharteberg (Eifel) 323 km, 8 kW


(DNK) SÝnder HÝjrup, 377 km, 60 kW

 
 

www.fmtvdx.eu