http://www.fmtvdx.eu
 
 

FM DX hoe begin je daarmee...
 

Heel veel FM-DX'ers zullen dit herkennen: je bent een verwoed Shortwave-DX'er en in een aantal bulletins zie je ontvangsten van verre stations op de FM-band. Kan dit wel? Hoe is het mogelijk dat je in Midden Europa stations uit Spanje in stereo en met RDS op je autoradio hoort? Het intrigeert je en voor je het weet heb je je eerste FM-antenne. De portable of een oude tuner worden aan de antenne gekoppeld en het FM-feest kan beginnen.

Na het verwerken van de nodige literatuur weet je dat ontvangst van verre stations via tropo (temperatuursinversie) en Sporadic E (weerkaatsing tegen ge´oniseerde lagen) mogelijk is. Al snel worden afstanden tot meer dan 2000 km overbrugd. Het is niet ongewoon om in West-Europa stations uit Spanje, Marokko, Finland en nog zoveel andere landen te horen.

Sporadic- E, kortweg ES, is een van de facinerendste verschijnselen in de 6- en 2- meterband. onder het begrip es verstaat men grotere of kleinere ge-ioniseerde wolken, die zich op een hoogte tussen de 90 en 110 kilometer in de nabijheid van de E-laag vormen. de graad van ionisering kan van tijd tot tijd zo groot worden, dat frequenties tot 50 mhz, in extreme gevallen zelfs tot hoger dan 200 mhz gereflecteerd worden. daarbij zijn afstanden tot maximaal 2500 km te overbruggen. in enkele gevallen zijn op 144 mhz zelfs verbindingen over meer dan 4000 km gemaakt. omdat de reflectie vrijwel zonder verstrooiingsverlies gebeurt, kan er met 10 watt vermogen een rapport rond S-9 genoteerd worden. de signalen zijn daarbij helemaal schoon.
Helaas zijn es-openingen slechts met een geringe nauwkeurigheid te voorspellen. ze komen en verdwijnen net zo geheimzinnig als de clown uit stephen kings thriller ,,ES''. ze ontstaan quasi-toevallig, dus sporadisch, vandaar de naam E-Spo-radisch. de tijdsduur van zulke openingen ligt in de 2-m band van enkele minuten tot een kwartier of langer en kan met intervallen over een hele namiddag verspreid in de tijd waargenomen worden. op 50 mhz is een veel kleinere ioniserings-graad benodigd voor reflexties, vandaar dat ze op 6 meter vaker, sterker en langduriger zijn waar te nemen.

Bepaalde zaken vallen op bij ES:

Het is een typisch propagatie-verschijnsel van het zomerhalfjaar, omdat 99 procent van alle 144 mhz ES-verbindingen zich afspeelt tussen mei en september. de eerste es-openingen worden meestal geregistreerd in de tweede helft van mei , de laatste eind augustus. de grootste kans op es bestaat in de maanden juni en juli. omdat in die periode ook diverse meteorietzwermen langs de aarde komen ( de aritiden, de c-perseiden, juni-lyriden en de aquiriden ), wordt een samenhang tussen es en meteorietzwermen niet als toevallig beschouwd. daarnaast wordt er ook een zeker verband met zonnige weersomstandigheden aangenomen. Sporadische e-wolken zijn een lokaal en toevallig optredende samen/klontering van electronen-concentraties. de metaal-ionen, meestal bestaande uit ijzer en magnesium, die door meteoriet-deeltjes, welke in de atmosfeer terecht komen, versterken en stabiliseren deze concentratie. de verticale uitbreiding van de reflectielaag kan oplopen tot 5 km, de horizontale verspreiding van zo'n es-wolk loopt uiteen van 10 tot 100 km. (meer)

Sporadische E wolk

Wat heb je nodig om te FM-DX'en? Uiteraard een goede richtantenne, liefst met 5 of meer elementen zodat je een goede richtingsgevoeligheid krijgt. De tuner kan best een gewone, commerciŰle tuner zijn. De middenfrequent-filters kunnen aangepast worden zodat de selectiviteit nog beter wordt. De meeste tuners kunnen ook RDS uitlezen en dat is natuurlijk een hele hulp bij het identificeren van stations. Met de nodige aanpassingen aan de tuner en de juiste software kan de computer nog meer RDS-data uit het signaal puren. Moet je meteen al die nieuwe spullen aanschaffen om te FM-DX'en? Beslist niet. Met een gewone tuner, een autoradio kan je al heel veel ongewoons horen. In het verleden hebben FM-DX'ers stations uit heel Europa gehoord op hun autoradio.

Je volgende taak is het grondig leren kennen van de locale FM-band. Als je die eenmaal perfect kent, dan ruik je het meteen als er wat aan de hand is. Daarna moet je het weer in de gaten houden, weerkaarten controleren en contact houden met andere FM-DX'ers. Met de weerkaarten zie je de condities aankomen en als je met velen de band in de gaten houdt, dan zal je weinig actie missen.


Pioneer FM-AM Digital-Synthesizer Tuner F-504RDS

Wat is er zo plezierig aan het FM-DX'en? Vraag dit aan de liefhebbers van SW- of MW-DX en dan zal je hetzelfde antwoord krijgen. Er gaat niets boven het genot van toch te kunnen horen wat eigenlijk niet kan gehoord worden. Het is gewoon magisch om ineens uit je boxen een ver station te kunnen opvangen. Op je computerscherm verschijnt er pardoes RDS-data van een station dat eigenlijk bedoeld is voor vakantiegangers op de Balearen. Wat kan een mens nog meer verlangen: een knusse avond, een drankje in de hand en een DX-station dat je luisterhoek binnenkomt.

Als je op zoek bent naar geweldige DX-ervaringen, contacten met andere enthousiastelingen via telefoon en internet, uren plezier aan het opstellen van antennes en het bijstellen van computerprogramma's, dan moet je je eens begeven in de wondere wereld van FM-DX. Het loont beslist de moeite.

Troposferische DX:  Polen 2011

DRACHTEN - Woensdag morgen 28-09-2011. Vanaf 9:00 uur tot 12:00 uur heb ik kunnen luisteren naar Wroclaw/G.Sleza. (770 km)  100.2 MHz. Met TROJKA. Verder geen bijzonderheden gehoord en zeker geen Polen meer!

Wroclaw / G.Sleza
Google Earth
 |
16░42'42" E - 50░51'55" N

Bekijk het filmpje: Polskie Radio Trˇjka

Troposferische DX: Zwitserland 2007

DRACHTEN
- Zaterdag 13 oktober 2007. Ontvangst uit Zwitserland op FM. Om 19:22uur! SUI op 106.2 Rigi/Kulm goed signaal met Italiaans stem geluid. RSI1 | 24.000 kW. 692km / Google Earth

download en luister : rigi1.wmv (415 KB)
Rigi/Kulm | 692km   Belijk het filmpje

Sporadische E-reflectie DX: Morrocco 2009

DRACHTEN -  Donderdag 11 juni 2009. Morrocco. Medi 1 uit Zaio 10 kW (ca. 2100 km)

MRC | Morrocco Zaio 10 kW (ca. 2100 km)

download hier het medi 1.wmv (415 KB) bestandje. 99.9  MHz

MRC | Morrocco Zaio 10 kW (ca. 2100 km) Belijk het filmpje
   

 
 

www.fmtvdx.eu